![\"\"](\"https:\/\/vanselow.wikispaces.com\/file\/view\/Foto_1909_klein.jpg\/56848848\/225x345\/Foto_1909_klein.jpg\")
<\/a>Karl Vanselow in seiner Zeit als erfolgreicher Verleger (ca. 1910)<\/p><\/div><\/p>\n
Der durch eifriges Studium historischer Dokumente brillierende Bernardo hat einen Schatz in der Zeitschrift Pola Esperantisto vom M\u00e4rz 1960 entdeckt. Es handelt sich um einen Nachruf auf den Ende 1959 in Berlin verstorbenen Karl Vanselow,<\/a> geschrieben von jemand, der Vanselow nicht nur pers\u00f6nlich gekannt hat, sondern der ihn sogar zu Esperanto gebracht hat. Auch Jean Forge<\/a> (Pseudonym von Jan Fethke) ist mit Berlin verbunden, wo er 1980 begraben wurde.<\/p>\n Fethke gibt an, dass er Vanselow bei seinem 55 Geburtstag, also im M\u00e4rz 1931 von Esperanto erz\u00e4hlt h\u00e4tte. Fethke war damals 28 Jahre alt und hatte seit acht Jahren, also seit 1923, in einer literarischen Gesellschaft verkehrt, die Vanselow gegr\u00fcndet und viele Jahre geleitet hatte. Tats\u00e4chlich hatte Vanselow nach Angaben von Andreas Pretzel<\/a> – der seinerseits als Quelle Pfitzner, Der Naturismus<\/a> nennt – in den 1920er Jahren in Berlin eine \u00bbVereinigung Sch\u00f6nheit und Jugend\u00ab mit einem Zweigverein \u00bbArdesia<\/a>\u00ab (Arbeitsgemeinschaft der sieben Abteilungen)” <\/strong>gegr\u00fcndet. Nach dem Krieg hat Vanselow diesen Namen als Aro da Esperantistoj ideale amikaj <\/strong>gedeutet. Seine Esperanto-Gruppe Verda Stelo trug das ebenfalls als\u00a0 Beinamen und es gab eine “Ardesia-eldono” in der von ihm herausgegebenen Serie\u00a0 “Nia Lingvo Esperanto<\/a>” mit den zwei Gedichten 124) Ardesia-amikaro <\/a> und 127) ARDESIA.<\/a><\/p>\n Leider ist \u00fcber den Verein von Vanselow aus den zwanziger Jahren bisher nichts bekannt. Vanselow hat aus seiner Bekanntschaft mit Fethke nie ein Geheimsnis gemacht. Nach dem Krieg hat er ihm sogar ein Gedicht gewidmet<\/a> und darin gefragt, ob jemand seine Adresse kennen w\u00fcrde. E. Markau aus Hamburg schickte ihm die Adresse in Lodz auf einer Postkarte vom 26. September 1956.<\/p>\n KARL VANSELOW<\/strong><\/p>\n Estas interesa sperto, kiun mi faris en mia longa esperanta praktiko. Ekzistas homoj, kiujn oni ne bezonas varbi a\u016d konvinki pri nia afero. Ili estas kvazaj naskitaj esperantistoj. Al tiaj homoj apartenis mia kara amiko Karl Vanselow.<\/em> Tion diris Vanselow, kiam li estis 55-jara. Efektive mi konati\u011dis kun li en Berlino, kiam mi kiel junulo vizitadis lian societan kaj literaturan klubon, kiun li fondis kaj gvidis dum multaj jaroj. Kiam mi hazarde iutage parolis pri Esperanto, li en la sama tago havigis al si lernolibron kaj studis \u011din dum la tuta nokto. Mi estis tute surprizita, kiam li alparolis min la sekvintan tagon en nia lingvo. Lia entuziasmo kreskis rapidege kvaza\u016d lavango, la verda fajro ekbrulis je helega flamo, nova vivo-energio trafluis lian maljuni\u011dantan korpon.<\/em><\/p>\n Tamen liaj fortoj de jaro al jaro malkreskis. Lia dekstra mano nervoze tremadis tiom, ke nur malfacile li povis skribi. Liaj multaj korespondantoj vane atendis respondon. Lia sanstato ne permesis al li veturi al Varsovio. Ni \u0109iuj kiuj konis lin persone, rimarkis kun mal\u011dojo, ke estingi\u011das lia vivo-flamo. 82-jara li foriris el niaj vicoj.<\/em><\/p>\n Karl Vanselow estis poeto kaj verkisto de sia frua a\u011do. Multajn volumojn de liaj germanlingvaj poemoj mi vidis en lia biblioteko, multajn jarkolektojn de l\u2019 revuo \u201eDie Sch\u00f6nheit\u201d, kiun li eldonadis anta\u016d la unua mondmilito. En la esperanta literaturo li okupas specialan lokon, tiu nia \u201everda trobadoro\u201d. Liaj kantoj kaj poemoj eksonos ankora\u016d ofte inter ni esperantistoj kaj atestos pri liaj meritoj en nia literaturo. Ni ne forgesos vin, kara amiko!<\/em><\/p>\n JEAN FORGE<\/strong><\/p>\n [t.e. Jan Fethke en Pola Esperantisto de Mar. 1960:40:2, p. 10]<\/p>\n Der Vorwurf \u201eVi \u015dtelis al mi ok jarojn de mia vivo\u201d<\/em> ist nat\u00fcrlich nicht ganz ernst zu nehmen. Fethke war 20 Jahre alt als 1923 er dem sehr viel \u00e4lteren Vanselow begegnete, der schon auf eine Karriere als erfolgreicher Verleger (Die Sch\u00f6nheit<\/a>, Geschlecht und Gesellschaft<\/a>) verweisen konnte und in der Berliner Szene gut vernetzt war, auch wenn er aktuell eher kleine Br\u00f6tchen backen musste. Vom Verlag und der feudalen Villa in Werder<\/a> hatte er sich 1914 trennen m\u00fcssen.\u00a0 Er ist im Adressbuch <\/a>in dieser Zeit als Schriftstell. u. Verl. Buchhdl. Charlottenburg, Schillerstr. 114 E<\/em> zu finden.<\/p>\n <\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Der durch eifriges Studium historischer Dokumente brillierende Bernardo hat einen Schatz in der Zeitschrift Pola Esperantisto vom M\u00e4rz 1960 entdeckt. Es handelt sich um einen Nachruf auf den Ende 1959 in Berlin verstorbenen Karl Vanselow, geschrieben von jemand, der Vanselow … Weiterlesen
\n \u201eVi \u015dtelis al mi ok jarojn de mia vivo\u201d, li ripro\u0109is al mi kelkfoje. \u201e\u0108ar vi konis min dum ok jaroj kaj neniam parolis al mi pri Esperanto. Nur nun mi komencas mian veran vivon enpa\u015dante en Esperantujon\u201d.<\/em><\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/www.bildarchivaustria.at\/Bildarchiv\/\/ESP\/1\/B9975453T9975458.jpg\")
<\/a>Dum la lastaj jaroj \u0109iam, kia<\/em>m mi estadis en Berlino, mi vizitis lin. Sidante en lia hejmo, kiam l<\/em>i regalis min per kafo kaj kukoj, mi foliumis en liaj \u201ekongresaj albumoj” kaj travivis kune kun li \u0109iujn kongresojn, kiujn li regule partoprenadis. Centoj, miloj da subskriboj kaj fotoj de liaj geamikoj el la tuta mondo trovi\u011dis en tiuj albumetoj. Li legis al mi siajn poemojn kaj kantojn, kiujn li verkis kaj eldonis en formo de bro\u015duretoj. Kaj \u2014 li revis pri voja\u011do al nia 44-a [UK] en Varsovio [en 1959]…<\/em><\/p>\n